Bizilore eskola (tertulia dialogikoa)

Lehenik eta behin esan beharra daukat inoiz ez nuela entzun Bizilore eskola komunitateaz, eta irakurgai honekin gauza asko ikasi ditudala haurrei eta beraien ikaskuntza prozesuari buruz.

Hasteko, zer den jakitea eta ulertzea komeni da ikuspegi orokor bat izateko, Bizilore eskola komunitate berri bat da, eskola aktiboan oinarritzen dena. Eskola proiektu berri bat denez, ikerketak egiten ari dira oraindik.

Eskola mota honetan hezkuntza tradizionala baztertzen da, ikasleei eta beraien beharrei lehentasuna ematen, eta ez edukiak besterik gabe bereganatzeari. Ikaslea hezkuntzaren protagonista izan behar da, eta ez bakarrik objektu pasibo bat arauak eta jakintzak barneratzen dituena, irakasleak horrela protagonismo osoa izanez.

Irakasle baten figura, nola edo ahala lotzen dugu autoritate batekin, eta hori haurra berdina bezala tratatzearen printzipio oinarrizkoarekin talka egiten du, haurra berdina bezala tratatu nahi badugu, ezin da indartsuaren nagusitasuna ahularen aurrean inposatu. Horregatik kontzeptu berri bat azaldu egin da, bidelaguna. Bidelagunen funtzioa da haur bakoitzaren interes eta beharrak behatzea eta bere ardura da horien arabera ekintzak edo materialak eskaintzea. Bidelaguna laguntzen du eta bere presentzia eskaintzen du besterik gabe, ez du inolako autoritaterik inposatzen.

IKASLEARENGAN OINARRITUTAKO ESKOLA

Gero eta gehiago dira eskola eredu tradizionaletik urrun kokatzen diren zentroak. Seguraski konturatzen direnez ikasleek eskola eredu tradizional horietan ez daudela motibaturik ikastera eta eredu horrek ez duela inolako onik egiten ikasleengan, beste moduak bilatzen hasi dira.

Ikaslea izan behar dela hezkuntzaren protagonista, ikasleak motibatuta egoteko eta hauek benetan ikaskuntza prozesuan lorpenak izateko, ikusi behar dute beraien iritziak, beharrak, kezkak etab. garrantzia dutela, parte hartu ahal dutela azken finean.

Hezkuntza ez zuzentzaileak pertsonak hazi eta garatzeko duen funtzio aktiboa defendatzen du, gainera haurraren ekintza jakintzaren oinarritzat hartzen du.

ESKOLA AKTIBOAREN OINARRIAK

Ikaskuntza indibidualizatua eta autonomoa:

Haur bakoitza ezberdina denez bakoitzaren ezaugarriei erreparatu behar dute bidelagunek, ikaslea ezagutu behar dute. Ikasleak ez dira bakarrik klasera joaten diren pertsona horiek, bakoitzak motxila bat daramate beraien arazoekin, kezkekin, ingurunearekin, familiarekin… eta motxila hori ezagutu behar da zeren horren arabera da umea.

Irakaskuntza haurraren interes eta beharretara egokitzen denean, prozesua askoz ere aberasgarriagoa bilakatzen da. Hezkuntza moldatu behar da ikasleari eta ez ikaslea hezkuntzari.

Gainera ume bakoitzari behar duen denbora eman beharko zen, ume bakoitzak erritmo desberdinak dituelako, ez eskola tradizionalean bezala denak batera eta berdin ikasten duten moduan.

Jolasa:

Jolasaren bidez, eta bereziki jolas sinbolikoaren bidez, haurra barren-barreneko beharrekin eta ingurunearekin kontaktuan jartzen da. Horretarako, ezinbestekoa da modu librean, espontaneoan eta autorregulatuan jardutea, jolaste hutsaz gozatzea beste helbururik gabe. Tonuccik dioen moduan “Jolasten ez duen umea ez da haziko, ez da garatuko, ez du ikasiko”. Jolasa da gerora eraikiko dugun bizitzaren oinarria finkatzen duen jarduera nagusia”.

Jolasa librea izan behar da norbere garapen kognitibo eta sentsorio-motorrean aurrera egiteko balio duelako, eta librea izatea ez du esan nahi umeek ez daudela zainduta, behaketa bat dago, baina haurra izan behar da aukeratzen duena jolasa edo ekintza, bere jakin-mina pizten duen gauzetatik ikasteko, bere kabuz garatzeko.  

Ikaskuntza globalizatua:

Haurrak modu globalean ikasten du, kuriositatea pizten duen guztiak haren interesa sortzen du eta alderantziz, irakasleak interes horiek antzeman behar ditu, interesa eta motibazioa handia bada, orduan ikaste prozesua errazagoa izango da. Haur txikiak ingurunea bere zentzumenen bidez esploratu behar du eta bere burua objektuekin, pertsonekin eta fenomenoekin harremanean kokatuko du. Irakasleen ardura da, prozesu honetan laguntzea eta bideratzea umeari, baina ez da erreza jakitea edo antzematea haurrak behar duena, horregatik atentzioa jarri behar dugu antzemateko mugimenduaren bitartez erakusten dituzten gauza asko adibidez gatazkak, istiluak... hauek guztiak pistak ematen dizkigulako.

ESKOLA ETA FAMILIAREN ARTEKO ELKARLANA

Biziloren guztiak dira eskolaren funtsa edo bizkar-hezur eta guztien parte-hartzea ezinbestekoa da: familia, haurrak eta bidelagunak. Horregatik, guraso eta bidelagunen arteko konfiantza lantzen da, «haurrek ere ikusteko elkar zaintzen dutela eta ez dela harreman hotz bat». Sintonia bat bezala egon behar da esandako ikaskuntza elementu horien artean, bat ez badu funtzionatzen edo parte hartzen zaila egiten da prozesuan aurrera egitea. Familiek eskolan duten parte-hartzea, zuzena izateaz gain, konpromiso maila handikoa da. Inplikatzen dira, interesatzen dira beraien seme-alaben ikaskuntza prozesuan zer gertatzen den, eta laguntzen dute sinkronizazio bat egotera, zubi bat eta ez apurketa bat eskolan gertatzen denarekin eta etxean gertatzen denarekin.
Hezkuntza ekosistema bat da: familia, gizartea, kultura eta historiari lotuta dago eta hori eragina du irakaskuntza-ikaskuntza prozesuetan.
NATURA:
Espazioen aukeraketan naturaren garrantziari erreparatzen diote, haurrek naturarekin harreman estua eta egunerokoa izan dadin. Natura izatea ikastetxearen parte komeni da, mundua hobeto ulertzeko eta hainbat alderdi lantzeko naturari esker, adibidez ekologiarekiko jarrera positiboa sustatzen da eta horrez gain emozioak, intuizioa, sentikortasuna, eta jakin-mina lantzen dira.

MATERIALAK:

Materialek ezin dute izan ez oso errazak, segituan aspertzen direlako, baina ezta oso zailak ere, frustrazioak eragiten dizkielako horrek. Materialak haurrari egokitua izan behar du eta ahal den neurrian, material ez egituratua erabiltzen saiatzen gara.

ONDORIOAK:
Umearen ongizatea bideratuta egon behar da eta berebiziko garrantzia izan behar du. Bizilore eskola aktiboan haurra ez da eskolan subjektu isolatu bat, bere inguruneko partaide bat baizik. Entzutea, irakasle funtzioan gauza garrantzitsuenetariko bat da, batzutan ez da erraza, baina funtsezkoa da.